اختلالات تمرکز و راه های درمان آن

اختلالات تمرکز چیست؟

اختلال تمرکز یک مشکل شناختی است که معمولاً به ناتوانی فرد در تمرکز و توجه به وظایف و فعالیت های روزانه اش اشاره دارد.

این اختلال می تواند کارایی و عملکرد را در کار، مدرسه و زندگی شخصی کاهش دهد.

اختلال تمرکز ممکن است ناشی از عوامل مختلفی از جمله اضطراب، افسردگی، بیماری های مغزی، کمبود یا اختلال در سطح هورمون های مغزی مانند دوپامین و سروتونین، کمبودهای تغذیه ای، عوامل محیطی مانند صدا و اختلالات خواب یا مصرف مواد مخدر و الکل باشد.

تصور کنید که روی یک پروژه بزرگ کار می کنید و امروز باید روی بخشی از آن کار کنید، متأسفانه شما نمی توانید به خوبی روی کار خود تمرکز کنید.

وقتی پشت میزتان می نشینید، به همه چیز فکر می کنید، جز تمرکز بر روی کاری که در دست دارید.

احتمالاً به خواب بدی که دیشب داشتید یا اینکه چرا صبحانه نخوردید یا صحبتی که دیروز با یکی از دوستانتان داشتید فکر می کنید. شما شروع به سردرد می کنید و این زمان است که می گذرد.

اینها علائم رایج افرادی است که در تمرکز روی کار خود مشکل دارند و دچار پرش افکار هستند.

حتی زمانی که می خواهید روی چیزی تمرکز کنید، مشکلات تمرکز شما همچنان روی شما تاثیر می گذارد.

نشانه ها و علائم اختلال تمرکز

علائم اختلال کمبود توجه می تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. برخی از شایع ترین علائم و نشانه های اختلال کمبود توجه در بزرگسالان و نوجوانان عبارتند از:

• ناتوانی در به خاطر سپردن چیزهایی که اخیراً اتفاق افتاده
• مشکل در تمرکز روی یک کار
• مشکل در تفکر واضح
• ناتوانی در تصمیم گیری
• ناتوانی در انجام وظایف پیچیده
• کمبود انرژی فیزیکی یا ذهنی برای تمرکز
• مرتکب اشتباهات بی دقتی
• ناتوانی در نشستن ثابت
• گم کردن مرتب وسایل یا مکان‌ها
• کمبود توجه

ممکن است متوجه شوید که تمرکز در زمان های خاصی از روز یا هنگام انجام فعالیت های خاص دشوارتر است.

دیگران نیز امکان دارد به شما بگویند که حواس شما پرت شده است، گاهی اوقات به این حالت مه مغزی می گویند.

عوامل موثر بر اختلال تمرکز و حواس پرتی

اگر همه انسان‌ ها در طی زندگی و هنگام انجام امورات مختلف تمرکز کافی داشته باشند می‌ توانند فعالیت‌ های مختلف را به نحو احسن انجام دهند.

و قطعاً تاثیر بسیار خوبی در زندگی شخصی، کاری و حتی موقعیت اجتماعی آنها خواهد داشت.

امروزه افراد زیادی با پرش افکار و عدم تمرکز مواجه هستند که حتی ممکن است علت آن را ندانسته و قطعاً به دنبال راه‌ های موثر برای تقویت حافظه و رفع اختلالات تمرکزی خواهند بود.

اختلالات افسردگی و استرس

از مهمترین دلایلی که منجر به اختلال تمرکز و یا حواس‌ پرتی در افراد می شود می‌ توان به بیماری‌ های خاص و البته روانی مانند اختلالات افسردگی اشاره کرد.

افراد مبتلا به این عارضه معمولا ضعف زیادی در کنترل افکار خود داشته و نمی‌ توانند مانند سایر انرژی و انگیزه کافی برای فعالیت‌ های مختلف داشته باشند.

دائماً ذهن آنها به سمت افکار منفی پیش رفته و با حالتی ناامیدی و یا ناتوانی زیاد ممکن است حواس پرتی و عدم تمرکز را تجربه کنند.

از طرف دیگر باید بدانید که برخی از حالات که گاهاً موقتی هستند بر عدم تمرکز افراد اثرگذار می باشد.

از مهمترین آنها باید به سوگواری، اضطراب و یا اختلالات خلقی اشاره کرد.

افرادی که در طی روز اختلالات اضطراب و استرس و تنش زیادی را تجربه می‌ کنند ممکن است با اختلال تمرکز مواجه شده و هرگونه اختلالات قطبی که مختص افراد دوقطبی می‌ باشد نیز بر چنین مسئله‌ ای اثرگذار است.

تغغیرات هورمونی

اما اختلال تمرکز تنها به آسیب‌ های فکری و روانی ختم نمی شود.

گاهاً دلایل جسمانی بر عدم تمرکز اثرگذار بوده که از مهمترین آنها باید به مشکلات هورمونی اشاره کرد.

بسیاری از متخصصان بر این باورند که افراد مبتلا به آسیب‌ های تیروئید و هرگونه کم‌ کاری و یا پرکاری این عضو حساس می‌ تواند باعث شود تا افراد در مواقع خاص فراموش کاری و یا عدم تمرکز را تجربه کنند.

با این حال کم خونی و کاهش گلبول‌ های قرمز از عوامل موثر بر عملکرد نادرست حافظه خواهد بود.

زیرا سلول‌ های خونی توانایی انتقال حجم مناسب از اکسیژن را به مغز نداشته و به مرور زمان افراد با این اختلال مواجه خواهند شد.

اختلالات خواب و تغذیه

برخی از افراد با پرش افکار و عدم تمرکز مواجه هستند اما هم از نظر روانی و هم از نظر جسمانی شرایط کاملا ایده آلی دارند.

در چنین مواقعی متخصصان بر این باورند که داشتن تغذیه نامناسب و حتی کمبود خواب بر اختلالات تمرکزی اثرگذار بوده.

اگر افراد بتوانند در موقعیت‌ های بهتر مدت استراحت بیشتری داشته و رژیم غذایی سالمی را در پیش بگیرند به مرور زمان این اختلالات برطرف خواهد شد.

بیماری و دارو

گاهی اوقات فرد به بیماری خاصی مبتلا می شود که باعث از دست دادن تمرکز می شود، اما گاهی عدم تمرکز خود یکی از علائم بیماری است.

دلایل دیگری مانند عوارض بی خوابی، کسالت و خستگی و حتی نارضایتی شغلی می تواند باعث حواس پرتی شود.

این دلایل و تمام موارد ذکر شده می تواند باعث از دست دادن تمرکز افراد شود، در مرحله بعد باید راه حل هایی پیدا کرد که بتواند این مشکل را حل کند.

همانطور که در بالا ذکر شد، برخی از بیماری هایی که ممکن است باعث از دست دادن تمرکز شما شوند را بررسی می کنیم.

• کم خونی
• تیروئید
• هذیان
• سوء تغذیه
• عفونت مغزی
• کمبود مواد مغذی در بدن

اختلال پرش افکار و عدم تمرکز چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص عدم تمرکز معمولاً نیاز به ارزیابی کامل توسط متخصصان دارد و به طور کلی شامل مراحل زیر است:

بررسی تاریخچه پزشکی و روانشناختی

در ابتدا پزشک یا روانشناس از فرد می خواهد که اطلاعاتی در مورد سابقه پزشکی و روانشناختی خود ارائه دهد.

این اطلاعات شامل علائم، مدت زمان حضور آنها و تأثیر آنها بر زندگی روزمره فرد است.

بررسی وجود اختلالات همراه مانند اضطراب، افسردگی یا اختلالات خواب می تواند در تشخیص کمک کننده باشد.

ارزیابی بالینی و پرسشنامه

متخصص ممکن است از پرسشنامه ها یا مقیاس های استاندارد شده برای ارزیابی علائم و شدت آنها استفاده کند.

این پرسشنامه ها معمولاً شامل سؤالات مربوط به حواس پرتی، دشواری در انجام وظایف، فراموشی و بی قراری است و به تعیین شدت اختلال و تأثیر آن بر زندگی فرد کمک می کند.

تست های شناختی

در برخی موارد از آزمون های شناختی برای ارزیابی دقیق تری مشکلات تمرکز استفاده می شود که عملکرد فرد را در زمینه هایی مانند حافظه، توجه و پردازش اطلاعات اندازه گیری می کند.

این تست ها می توانند به شناسایی نقص های خاص در عملکرد ذهنی کمک کنند.

تشخیص افتراقی

در نهایت، پزشک یا روانشناس باید اطمینان حاصل کند که علائم مربوط به سایر اختلالات مانند اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD)، افسردگی، اضطراب یا سایر مشکلات پزشکی نیست.

تشخیص بی توجهی تنها بر اساس علائم دشوار است، زیرا این علائم می تواند ناشی از عوامل مختلفی مانند استرس، خواب ناکافی یا سایر اختلالات روانی باشد.

بنابراین تشخیص دقیق با کمک ارزیابی های چند رشته ای و تخصصی انجام می شود.

راهکارهای موثر برای درمان اختلال تمرکز

اگر افراد نتوانند در موقعیت‌ های مختلف تمرکز کافی داشته باشند به مرور زمان عملکرد بسیار ضعیفی داشته و تاثیرات بسیار منفی بر زندگی شخصی، کاری و موقعیت اجتماعی آنها خواهد داشت.

در این مقاله چند راهکار بسیار ساده جهت افزایش تمرکز و کاهش حواس پرتی به شما ارائه خواهیم داد که با توجه به وضعیت خود می‌ توانید از بهترین آنها استفاده نمایید.

فعالیت ورزشی

قبل از هر چیز باید بدانید که انجام فعالیت‌ های ورزشی مورد علاقه افراد کمک می‌ کند تا وضعیت جسمانی و روانی مطلوبی داشته و تاثیرات مثبت آن را بر زندگی و البته افزایش تمرکز و کاهش حواس پرتی مشاهده خواهند کرد.

انجام برخی از فعالیت‌ های ورزشی مانند یوگا، مدیتیشن و انجام حرکات کششی و فعالیت‌ های تعادلی کمک می‌ کند که افراد خیلی سریع تاثیر مثبت آن را بر افزایش تمرکز مشاهده نمایند.

پیدا کردن تکنیک‌های شخصی

آرایش ذهنی و نیازهای هر فرد می تواند متفاوت باشد، به عنوان مثال، حواس پرتی یک فرد بسته به علایقش ممکن است متفاوت باشد.

به همین دلیل، افرادی که در تمرکز مشکل دارند، باید نیازهای خود را به وضوح شناسایی کنند و تکنیک هایی را پیدا کنند که مختص آنها باشد.

اگر به واسطه پرش افکار و عدم تمرکز انجام فعالیت‌ های روزانه را فراموش می‌ کنید، می‌ توانید با تنظیم کردن زمان و یادداشت کردن اهداف روز بر روی یک کاغذ یک به یک فعالیت‌ های مربوطه را انجام داده.

در چنین شرایطی با تمرکز بیشتر روند کاری خود را بهبود می‌ بخشید و البته چنین شرایطی باعث می شود که افراد از نظر روانی رضایت بیشتری نسبت به عملکرد خود داشته باشند.

شاید کمی عجیب به نظر برسد اما برخی از محصولات خوراکی بر تقویت حافظه و تمرکز افراد اثرگذار خواهد بود.

معتقدند که اگر در تایم استراحت از پوشش و البسه راحت استفاده کنید.

انواع موزیک‌ های مورد علاقه خود را با ریتم آرام انتخاب کنید، به مرور زمان افزایش چشمگیر تمرکز را شاهد خواهید بود.

متوجه خواهید شد که تغییر سبک زندگی تا چه حد می‌ تواند بر بهبود اختلالات تمرکزی اثرگذار باشد.

درمان اختلالات تمرکز با خواب کافی

استراحت و خواب کافی به قدری مهم است که می‌تواند برتمام فعالیت‌های ما اثر بگذارد.

برای داشتن انرژی کافی و تمرکز خوب در طول روز و د رهنگام انجام فعالیت های روزانه از خواب خوب غافل نشوید.

البته در نظر داشته باشید که گاهی خواب‌آلود بودن و حس کسالت بیش از حد، ممکن است نشانه‌ی بیماری باشد.

اگر حس می کنید که مشکل خوابتان از حالت عدی بیشتر است آن را جدی بگیرید.

درمان اختلالات تمرکز با تغذیه سالم

بهتر است بدانید که خیلی از مشکلات روحی و جسمی ما با یک رژیم غذایی سالم به ­طور کامل قابل درمان است.

گاهی این موضوع در مورد درمان اختلال تمرکز هم صدق می‌کند.

اگر شما به طور مرتب مقادیر مناسبی از آب آشامیدنی سالم را میل کنید و از انواع نوشیدنی‌ های تازه مانند چای استفاده کنید به مرور زمان به تقویت و عملکرد بهتر تمرکز و حافظه شما کمک زیاد خواهد کرد.

پزشکان و متخصصان فعال در این زمینه از جمله روان درمانگر مصرف انواع غذاهای سبک را در زمان استراحت و البته مصرف ماهی را برای افراد مناسب می دانند.

کنترل مصرف قند

انژی بسیار زیادی توسط مغز مصرف می شود.

مغز شوخت زیادی نیاز دارد که ای سوخت برای مغز قند می باشد.

اما همین مواد قندی که نیاز اساسی مغز برای تمرکز هستند؛ می‌توانند باعث عدم تمرکز ما باشند.

مصرف بیش از حد قند برای مغز مضر هست و باعث کاهش عملکرد ان می شود.

همچنین باعث کاهش سطح هوشیاری، ضعیف شدن حافظه و حواس پرتی ما خواهد شد.

بنابراین کنترل مصرف قند یکی از راه‌های درمان اختلالت تمرکز به شمار می‌رود.

مصرف مواد غذایی به مقدار کافی در طول روز

گاهی برای درمان اختلالات تمرکزی کافی است که به مقدار کافی و مناسب مواد غذایی مصرف کنید.

بدن و مغز ما انرژی مورد نیازخود را از غذایی که در طول روز استفاده می‌کنیم، می‌گیرد.

میان وعده ها اهمیت زیادی دارند.

به میزان کافی از چربی‌های سالم و پروتئین در وعده های غذایی استفاده کنید

استفاده از مکمل‌های غذایی

بدن بسیاری از ما دچار کمبود‌ مواد معدنی و ویتامین­ ها است که مکمل‌های غذایی می‌توانند این کمبود‌ها را جبران کنند.

مکمل ها می توانند قرص، شربت و یا گیاهان دارویی باشند.

موارد زیر به درمان اختلال تمرکز کمک خواهند کرد:

• گیاهان ادابتوژن
• امگا 3
• ویتامین‌های گروه B

درمان اختلالات تمرکز با دستگاه آر تی ام اس

اگر با تغییر سبک زندگی و ورزش نمی توانید تمرکز خود را بهبود ببخشید، بهتر است از روش های غیردارویی مانند دستگاه rTMS برای درمان عدم تمرکز استفاده کنید.

این دستگاه در چند جلسه سرپایی غیر تهاجمی و کاملا ایمن بوده و استرس و اضطراب شما را کاهش می دهد.

قدرت یادگیری، تمرکز و تسلط شما را افزایش می دهد، افکار بیهوده و نشخوار فکری را از بین می برد و دقت و توجه را افزایش می دهد.

عوارض اختلالات تمرکزی و پرش افکار

برخی از افراد تصور می‌ کنند که اختلالات تمرکزی و یا پرش افکار تاثیر چندانی بر زندگی آنها ندارد.

با چند راهکار ساده می‌ توانند چنین مسئله‌ ای را برطرف کنند.

همواره باید بدانید که اختلال تمرکزی منشأ بسیاری از آسیب‌ های جسمانی، روحی و اجتماعی خواهد بود.

افرادی که با پرش افکار مواجه هستند نه تنها در زندگی شخصی بلکه در جامعه نیز افرادی موفق نخواهند بود.

به مرور زمان اختلالات، ضعف‌ ها و آسیب‌ هایی را در موقعیت اجتماعی، روند تحصیل و کار خود تجربه خواهند کرد.

افرادی که با پرش افکار و عدم تمرکز مواجه هستند معمولاً در تصمیم گیری‌ های مختلف کاملاً ناتوان بوده و توانایی انجام کارهای پیچیده را نخواهند داشت.

این افراد نمی‌ توانند به صورت ثابت و با آرامش خیال در یک جا استراحت کنند.

نمی‌ توانند حتی در مورد مسائل مختلف به درستی تفکر کنند.

افرادی که با عدم تمرکز و یا اصطلاحا پرش افکار مواجه هستند قطعاً در انجام فعالیت‌ های شخصی و گروهی عملکرد بسیار بدی داشته و حتی ممکن است از طرف اطرافیان نیز مورد شماتت قرار بگیرند.

این امر باعث می شود تا اعتماد به نفس افراد با ضعف مواجه شده و با گوشه‌ گیری بیشتر تمایلات خود را نسبت به حضور در جمع از دست می‌ دهند.

اگر به واسطه اختلالات تمرکزی افراد در کار خود موفق نباشند ممکن است موقعیت شغلی خود را از دست دهند.

قطعاً در کنار پیامدهایی که بر اثر از دست دادن کار خود متحمل می شوند آسیب‌ های روحی و جسمانی بیشتری را تجربه خواهند کرد.

یکی از مهمترین عوارض اختلال تمرکزی این است که افراد به صورت پی در پی اشتباهات خود را تکرار می کنند.

با عدم تمرکز نمی‌ توانند حتی در انجام و رفع مسائل پیش پا افتاده موفق باشند.