بررسی اضطراب محصلین در دوره تحصیل
یکی از مخرب ترین حالات روحی که ممکن است افراد تجربه کنند استرس و اضطراب هایی است که ممکن است در مواجهه با اتفاقات مختلف برای فرد رخ دهد.
معمولاً این اضطراب ها در طولانی مدت مشکلات روانی زیادی به همراه داشته و بر شخصیت و عملکرد افراد تاثیر منفی اعمال می کند.
همه ما در دوران تحصیل اضطراب هایی را تجربه کرده ایم که گاهاً به دلیل سخت گیری والدین بوده و یا فشارهایی که از طرف مدرسه و کادر آموزشی به هر فرد وارد می شود، می تواند به چنین حالاتی ختم شود.
کمی استرس و اضطراب در موقعیت های مختلف کاملاً طبیعی است و یک واکنش عادی از طرف بدن است.
زمانی که افراد این حالات را با شدت زیاد و گاهاً بدون دلیل تجربه می کنند، قطعاً مسئله نگران کننده بوده و حتماً باید برای کنترل آن اقدامات لازم انجام پذیرد.
دوره تحصیل هر فرد با اضطراب ها و نگرانی های همراه است تا بتوانند در جایگاه مناسب قرار گرفته و با کسب علم و آموزش و دریافت بهترین رتبه ها افرادی موفق در جامعه باشند.
گاهاً فشارهایی که از اطرافیان به فرد وارد می شود، باعث تشدید این حالات شده و حتی ممکن است مانعی جدی برای موفقیت افراد باشد.
اگر اضطراب و استرس در محصلین افزایش پیدا کند، با کاهش چشمگیر تمرکز ممکن است اختلالی در روند یادگیری آنها به وجود آورد.
پس مهم است که در دوران مدرسه و تحصیل حتماً فرد آرامش روانی کافی داشته باشد و به هیچ عنوان نباید اجازه دهند که اختلالات استرس و اضطراب بر آنها غلبه کند.
اگر در زمان تحصیل و هنگام انجام آزمون های مختلف فرد به اندازه کافی تلاش کند و با برنامه ریزی مطالعات خود را به مراحل تکمیلی برساند.
هرگز با حالتی مانند استرس و اضطراب و تشویش مواجه نشده و قطعاً شرایط روانی آرامی خواهد داشت.
تمامی کسانی که با استرس مواجه هستند معمولاً تمرکز خود را از دست داده و از ارتباط با دیگران هراس دارند.
این افراد تمرکز کافی نداشته و حتی در مواجهه با سایر افراد و در موقعیت های ناآرام با پرخاشگری بسیار زیاد سعی دارند تا این احساس ناآرامی را از خود دور کنند.
برخی از دوره های تحصیلی باعث می شود تا افراد نگرانی و استرس زیادی را متحمل شوند که معمولاً انجام آزمون های سراسری و هرگونه فعالیت های تخصصی چنین شرایطی را به همراه خواهد داشت.
اگر افراد بتوانند روند تحصیل خود را با برنامه ریزی سپری کنند و از مشاورین و افراد آگاه بخواهند که راهکارهای درست را جهت بهبود شرایط به آنها ارائه دهند، قطعاً از چنین مسائلی دور می مانند.
هرگز خطری سلامت جسمانی و روانی آنها را تهدید نخواهد کرد.
کانونهای اضطراب تحصیلی
خانواده
اولین محیطی است که رفتارها و عقاید فرد از آنجا سرچشمه می گیرد.
عوامل اضطراب زا در خانواده عبارتند از:
مهم ترین دلیل اضطراب تحصیلی، وابستگی شدید بین کودک و والدین می باشد.
در صورتی که کودک را مجبور به مدرسه رفتن کنید، دچار اضطراب شدید خواهد شد.
اضطراب امکان دارد از موقعیت کودک در خردسالی ریشه گرفته باشد و به صورت ترس به مدرسه انتقال داده شود.
تهدید ناشی از جدایی والدین، تولد خواهر یا برادر، تغییر منزل، بیماری و مرگ یکی از اعضاء خانواده از مهمترین عوامل اضطراب تحصیلی بهشمار میروند.
خانوادههایی که در تربیت تحصیلی فرزندان الگوی انضباطی خشک و انعطافناپذیر دارند، باعث ایجاد و افزایش اضطراب در فرزندان خود مخی شودند.
انتظارات زیاد خانوادهها از فرزندان، سختگیری زیاد در مورد نمرههای امتحانی، سرزنش، تنبیه، تحقیر و مقایسه می تواند در تشویش فرزندان تاثیر گذار باشد.
آموزشگاه
مهد کودک، مدرسه، دانشگاه و دیگر مراکز آموزشی نقش عمدهای در ایجاد و تشدید اضطراب تحصیلی دارند. حال عوامل اضطراب زا در آموزشگاه را ذکر می کنیم.
- فشارهای آموزشی بیش از توان دانش آموز
- نگرش اولیاء و معلمان نسبت به مدرسه
- توقعات نابجا و بیش از حد مسئولین مدرسه
- ارضاء نشدن نیازهای آموزشی و پرورشی دانشآموز در مدرسه
- تغییر مدرسه، ترس از امتحانات، وجود شماتت، سرزنش، تنبیه و…
معلم
عوامل اضطراب ناشی از معلم امکان دارد بدبینی نسبت به معلم و عدم اعتماد به او باشد.
برخورد نامناسب مربی ازقبیل تنبیه، تحقیر، سرزنش، توهین، لقب دادن و… و قضاوت های نابجای معلم در افزایش اضطراب تحصیلی نقش دارد.
متون درسی
درس هایی که با عبارات مشکل و حجم زیاد تدوین شدهاند و توانایی فکری دانشآموزان را در نظر نگرفته اند، فراگیری این دروس مشکل خواهد بود و در دانشآموزان ترس از شکست بروز پیدا می کند و باعث اضطراب می شود.
امتحان
بسیاری از دانشآموزان با شنیدن نام «امتحان» احساس ترس و دلهره می کنند و امتحان را مانعی در راه پیشرفت می دانند.
بررسیها نشان داده می شود که از اساسی ترین علل افت تحصیلی اضطراب امتحان است که سهمی در حدود 15 تا 20 درصد دارد.
چگونه می توان اضطراب را کنترل کرد؟
اگر تمامی افراد بدانند که اضطراب و استرس چه آسیبی می تواند به سلامت آنها وارد کند، سعی دارند تا با راهکارهای موثر چنین حالاتی را کنترل کرده و از بروز مجدد و یا تشدید آن جلوگیری نمایند.
تمامی مشاوران و متخصصانی که در زمینه روان درمانی فعالیت دارند، راهکارهای موثر جهت کنترل اضطراب و استرس را به افراد آموزش می دهد.
تا بتوانند خیلی بهتر از خود محافظت کنند تا در موقعیت های مختلف با حفظ آرامش، عملکرد مناسبی داشته باشند.
اگر تمامی افراد برای انجام سایر فعالیت ها به صورت برنامه ریزی شده عمل کنند، قطعاً روند کار آنها به درستی پیش رفته و هرگز با اضطراب و استرس ضمن کار مواجه نخواهند شد.
ناگفته نماند که این افراد باید در طی شبانه روز زمانی را به استراحت اختصاص داده و با داشتن خواب کافی قطعاً آرامش بیشتری در طی روز خواهند داشت.
بزرگترین آسیب های روانی زمانی اتفاق می افتد که افراد در ناخودآگاه افکاری منفی داشته و ممکن است همین تشویش ها و تنش ها به مرور زمان بر زندگی آنها اثر مخربی داشته باشد.
با این حال بهتر است که فکر و ذهن خود را سمت و سوی مثبت داده و با انجام فعالیت های مورد علاقه و داشتن تفریحات سالم از سلامت ذهن و روان خود محافظت کنید.
اگر تمامی افراد بدانند که در طی روز نیازی نیست که ساعات زیادی را به کار کردن اختصاص دهند، بهتر است که زمانی را برای تفریح و ورزش داشته باشند.
کمک می کند تا همواره سلامت جسمانی و روانی آنها حفظ شده و به هیچ عنوان مشکلاتی مانند اضطراب و استرس را تجربه نخواهند کرد.
مسئله مهمی که باید بدانید این است که در مواردی داشتن اضطراب و یا نگرانی برای سایر امورات و کارها امری کاملاً طبیعی است.
این مسئله زمانی نگران کننده است که افراد حتی در زمان استراحت نیز بی دلیل استرس داشته و یا در موقعیت های حساس اضطراب آنها آنقدر زیاد می شود که عملاً نمی توانند هیچگونه فعالیتی داشته باشند.
در چنین شرایطی اگر میزان اضطراب کنترل شود، رفته رفته افراد شخصیتی آرام تر داشته و می توانند تمامی فعالیت های شخصی و گروهی را نیز به درستی به انجام برسانند و البته در زندگی آرامش بیشتری خواهند داشت.
تاثیر اضطراب بر آسیب های روحی و جسمی
منشا بسیاری از آسیب ها و بیماری های جسمانی اختلالات روانی است که از شایع ترین آنها باید به اضطراب و استرسی اشاره کرد که گاهاً بی دلیل برای افراد اتفاق می افتد.
شاید کمی عجیب به نظر برسد که بیماری های قلبی ارتباط مستقیمی با استرس داشته و این دو عارضه بر یکدیگر اثرگذار هستند.
توجه داشته باشید که اگر اضطراب و استرس کنترل نشود، به مرور زمان افراد شخصیتی پریشان داشته و نهایتاً با بیماری های جسمانی بسیار شدید مواجه خواهند شد.
طبق آمار به دست آمده اغلب کسانی که با اضطراب مواجه هستند و شرایط را برای کنترل و درمان آن فراهم نمی کنند، کم کم با اختلالات خاصی مواجه شده که از شایع ترین آنها می توان به اختلال خوردن اشاره کرد.
این افراد معمولا اضافه وزن دارند و علاوه بر تحمل استرس و آسیب های ناشی از آن ممکن است عدم تناسب اندام نیز آثار مخربی بر سلامت آنها داشته باشد.
اگر تمامی افراد آگاهی کاملی نسبت به اثرات مخرب استرس در بدن داشته باشند، سعی دارند تا سریعاً راه های کنترل و درمان آن را در پیش بگیرند.
زیرا این آسیب می تواند نهایتاً منجر به بروز اختلالات روانی و البته اختلالات جنسی شده و همین مسئله می تواند زندگی افراد را تا حد زیادی تحت تاثیرات منفی قرار دهد.
در برخی از مواقع فشار بسیار زیادی که به واسطه اضطراب و یا استرس به افراد وارد می شود، ممکن است به آسیب های جدی تر مانند حملات قلبی ختم شود.
این افراد به واسطه اضطراب ممکن است سایر آسیب های جدی تر مانند سکته های مغزی را تجربه کرده و قطعاً چنین شرایطی برای تمامی بیماران نگران کننده خواهد بود.
ناگفته نماند که برخی از بانوان در پی داشتن اضطراب و استرس های مداوم، اختلال در قاعدگی را نیز تجربه می کنند.
همین مسئله می تواند بر ترشح میزان هورمون ها و عملکرد طبیعی بدن اثرات منفی داشته و به مرور زمان شاهد گسترش بیماری های جسمانی و روانی خواهند بود.
رهایی از اضطراب تحصیلی
برای رهایی از اضطراب می توانید از راه های پیشگیری و درمان اضطراب در روانشناسی کمک بگیرید.
می توان از روش هایی مانند رفتار درمانی، شناخت درمانی، یادگیری مشاهده ای و … استفاده کرد. اما ما در مورد این موضوعات بحث نمی کنیم.
درمان اضطراب تحصیلی را با اصلاح کانون های اضطراب زا بررسی می کنیم.
آموزشگاه مطلوب
در مدرسه مطلوب به جای تنبیه، شرایطی را ایجاد می کنند که منجر به هدایت رفتار دانش آموز می شود.
در این مدرسه دانش آموز امانتی است و نقش مربیان در هدایت و اداره امور مدرسه مشارکتی است.
استقبال مدیر و معلمان نسبت به انتقاد و تشویق آنان، ایجاد شرایط عاطفی مناسب، احترام به شخصیت دانش آموزان، تنوع در تکالیف، حضور مشاوره در مدرسه و ایجاد فضای معنوی از مهمترین ویژگی های یک مدرسه مطلوب است.
از نظر امکانات دارای امکانات آموزشی مناسب و به روز می باشد و محیط مدرسه مجهز به فضای سبز، درخت، زمین ورزشی، باغ وحش، تاب، چرخ فلک و … می باشد.
معلم و اولیای گرامی
برای غلبه بر اضطراب تحصیلی، مربیان و والدین باید با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و مشکلات دانش آموزان را شناسایی و رفع کنند.
والدین و مربیانی که دانش آموزان را درک می کنند، با مشکلات آنها به درستی برخورد می کنند، به آنها احترام می گذارند، سخاوتمند هستند.
دانش آموزان را با یکدیگر مقایسه نمی کنند و توقعات غیرمنطقی ندارند، از اضطراب در آنها جلوگیری و کاهش می دهند.
مثبت اندیشی
تصاویر و افکار ذهنی نقش مهمی در زندگی انسان دارند.
به گونه ای که افکار منفی باعث ناآرامی و افکار مثبت باعث آرامش می شود.
دنیای انسان، دنیای افکار اوست و کسانی که زیبا و امیدوارانه می اندیشند، سالم می مانند.
بنابراین دانش آموزان باید ترس از آینده، ترس از شکست و شکست و افکار منفی را کنار بگذارند تا با آرامش خاطر به موفقیت تحصیلی دست یابند.
ارزشیابی صحیح
هدف ارزشیابی باید قدردانی از زحمات دانش آموز، شناخت نقاط قوت و ضعف درس و زمینه سازی برای تلاش و پیشرفت باشد.
برای کاهش اضطراب تحصیلی، از اعلام عمومی نمرات در کلاس و مدرسه خودداری کنید و دانش آموزانی را که سخت کار می کنند با یک بیان کلی تحسین کنید.
از ثبت نمرات کل در انتهای برگه خودداری کنید و نقاط اشتباه را با دقت مشخص کنید تا دانش آموزان اشتباهات خود را تصحیح کنند.
برنامه ریزی منظم
با برنامه ریزی کامل می توان اضطراب را کنترل کرد.
دانش آموزان باید به موقع در مدرسه حضور داشته باشند، با مهارت های مطالعه آشنا باشند.
در حد نیاز مطالعه کنند، با تکنیک های تست زنی آشنا باشند و استراحت کافی و تغذیه مناسب داشته باشند.
زیرا استراحت لازم است و خداوند خواب را مایه آرامش انسان قرار داده است.
برای رفتن به مدرسه، در ایام امتحانات و… زمان تعیین کنید تا با مشکلی مواجه نشوند.
یاد خدا
توجه به خداوند متعال یکی از موثرترین راه های رهایی از نگرانی و اضطراب است و باعث آرامش انسان می شود.
ورزش
ورزش علاوه بر تضمین سلامت جسمانی، تأثیر فوق العاده ای بر سلامت روان دارد.
انجام تمرینات ورزشی ذهن و بدن را برای انجام بهتر کار و تمرکز بهتر تحریک می کند و به دانش آموز نشاط و آرامش می بخشد.
برای رفع اضطراب میتوان از راههای پیشگیری و درمان اضطراب در روانشناسی مدد جست.
از روش هایی مثل، درمان رفتاری، شناختی، یادگیری مشاهدهای و … کمک گرفت.
2 پاسخ
سلام وقت بخیر اقای دکتر امکانش هست چندتا راه حل برای استرس امتحانات بگین
به مدیریت این استرس، میتوانید از تکنیکهای برنامهریزی و مدیریت زمان، مدیتیشن، ورزش، تغذیه سالم و استراحت و خواب کافی استفاده کنید.