اختلال شخصیت وابسته

آسیب‌ ها و مشکلات روانی به اندازه اختلالات جسمانی مهم و مسئله ساز هستند.

باید با آگاهی بیشتر در این باره از سلامت خود و اطرافیانتان مراقبت کرده تا مبادا از دست رفتن سلامت روانی باعث از بین رفتن عملکرد بهتر و زندگی طبیعی فرد شود.

یکی از بیماری‌ های روانی شایع، اختلال شخصیت وابسته است.

با ابتلا به این عارضه افراد حس درماندگی داشته و به مرور زمان تسلیم می شوند.

نمی‌ توانند با وجود ناتوانی ذهنی در برابر تصمیم گیری‌ های ساده عملکرد درستی داشته باشند.

این عارضه تا جایی پیش می‌ رود که افراد برای انجام فعالیت‌ های شخصی و عموماً ساده به دیگر افراد وابسته شده اند.

دائماً در تلاشند که برای جلب رضایت دیگران هر فعالیتی که از آنها برمی‌ آید را انجام دهند.

ابتلا به اختلال شخصیت وابسته به مرور زمان نه تنها بر اعمال و رفتار فرد بلکه بر تفکر آن نیز اثرگذار است.

این عارضه در طولانی مدت اثرات مخربی را از خود به جای می‌ گذارد.

چنین اختلالی عموماً از دوران کودکی آغاز می شود و تا دوره جوانی ادامه پیدا می‌ کند.

البته عدم درمان و رسیدگی به آن سبب تشدید این حالات می شود.

این افراد اغلب از نظر فیزیکی یا عاطفی به دیگران وابسته شده و اگر آنها نسبت به فرد بی‌ توجه باشند، ضربه زیادی به آنها وارد شده است.

آن ها از این بابت با ناامیدی زیاد، با حال نامساعدی مواجه می شوند.

اختلال شخصیت وابسته باعث می شود تا افراد به این باور برسند که به تنهایی قادر به مراقبت از خود نیستند و حتی برای فعالیت‌ های ساده از جمله انتخاب لباس با مشکل مواجه شده و دائماً نظر دیگران را خواهند پرسید.

تحقیقاتی که در این زمینه انجام شد، نشان می‌ دهد که عموماً ۱۰ درصد از افراد بزرگسال با اختلال شخصیت وابسته مواجه هستند.

این عوارض عموماً در بانوان بیش از آقایان دیده می شود.

علائم اختلال شخصیت وابسته

تمامی کسانی که به اختلال شخصیت وابسته مبتلا هستند، عموماً علائم و نشانه‌ های یکسانی را از خود بروز می‌ دهند.

البته متخصصان با بررسی این موارد متوجه می شوند که آیا فرد با چنین مشکلی مواجه است یا خیر.

از مهمترین نشانه‌ های اختلال شخصیت وابسته باید به عدم مسئولیت پذیری این افراد اشاره کرد.

این افراد حتی مسئولیت خود را بر عهده نگرفته و برای کوچک‌ ترین کار به حضور دیگران و حتی اعضای خانواده نیاز دارند.

افراد مبتلا به این نوع اختلال عموماً از تنهایی واهمه داشته و نمی‌ توانند حتی در محیطی تنها بمانند.

در زمان انجام هرگونه تصمیم گیری برای ساده‌ ترین فعالیت‌ ها به نظر دیگران احتیاج پیدا می‌ کنند.

متخصصانی که در این زمینه فعالیت دارند، معتقدند که افراد با وجود اختلال شخصیت وابسته حساسیت بسیار شدیدی نسبت به انتقاد از طرف دیگران دارند.

به مرور زمان ترس از رها شدن و احساس درماندگی در روابط بر آنها غلبه کرده است.

قطعاً این مسئله باعث می شود که در روابط اجتماعی و عاطفی با مشکل و شکست مواجه شوند.

از دیگر نشانه‌ های اختلال شخصیت وابسته باید به اضطراب و استرسی اشاره کرد که همیشه با فرد همراه است.

ممکن است برای اتفاقات کوچک و نه چندان مهم فرد با اضطراب شدیدی مواجه شده که باعث برهم خوردن حال عمومی آنها می شود.

در طی اضطراب و استرسی که افراد در صورت ابتلا به شخصیت وابسته تجربه می‌ کنند، به مرور زمان کاهش اشتها را شاهد بوده.

قطعاً مشکلات زیادی را در تمرکز تجربه می‌ کنند.

این افراد به مرور زمان به جزء پرورش افکار منفی، فعالیت دیگری انجام نداده و در امورات مختلف تنها جوانب منفی را در نظر می‌ گیرند.

این افراد نه تنها در تصمیم‌گیری‌ های روزمره به مشکل بر می‌ خورند بلکه بدبینی و عدم اعتماد به نفس بر آنها غلبه می کند.

زندگی برای فرد سخت و طاقت فرسا می‌ شود.

در اولین برخورد با افراد مبتلا به اختلال شخصیت وابسته، متوجه رفتار مطیعانه آنها می شوید.

این افراد به مرور زمان قدرت تصمیم‌ گیری و انتخاب خود را از دست می دهند.

به نوعی تا افراد دیگر با آنها همراه نباشند، نمی‌ توانند هیچ کاری را از پیش ببرند.

انواع شخصیت وابسته

انواع مختلفی از اختلال شخصیت وابسته وجود دارد، در ادامه تعدادی از آن‌ها را معرفی می‌کنیم:

شخصیت وابسته ایثارگر

در این نوع، اهمیت به دیگران در فرد بیشتر از خودش می باشد.

امکان دارد ارزش های خود را خورد کنند و به ارزش‌های طرف مقابل اهمیت دهند.

در این نوع از شخصیت وابسته، تنها رضايت ديگران برای فرد وابسته اهمیت دارد.

گاها ممکن است که به خاطر جلب رضایت دیگران موجب آزار خودشان شوند، ولی نمی‌ توانند از این تایید طلبی دست بردارند.

شخصیت وابسته نابالغ

در این نوع شخصیت، افراد دیدگاهی کودکانه دارند و با افراد کم سن و سال بیشتر وقت می گذرانند.

این افراد از مسئولیت‌ها گریزان هستند و از آن‌ها شانه خالى مى‌‌کنند.

شخصیت وابسته مطیع

این افراد از طرد و رها شدن از سوی دیگران وحشت دارند.

این افراد با دیگران زیاد صمیمی نمی شوند و برای خود محدوده ای ایجاد می کنند.

فرد دارای شخصیت وابسته مطیع در رابطه با دیگران بسیار متواضع بوده و شدیدا فداکار و از خود گذشته هستند.

شخصیت وابسته عاطفی

برخی از افراد به شدت به دیگران وابسته می‌ شوند و به محبت آن‌ها نیاز دارند.

اگر در رابطه احساسی خود، شکست بخورند، به سرعت رابطه جدیدی را شروع می کنند تا نیاز عاطفی را حس نکنند و جبران کنند.

چه زمانی و به چه دکتری باید مراجعه کنیم؟

اولین راهکار برای درمان فرد درگیر با اختلال شخصیتی وابسته، استفاده از شیوه‌های رفتاری است.

یعنی هر نوع رفتاری که حس اعتماد به نفس و قدرت تصمیم گیری را به فرد بازگرداند، می‌ تواند بسیار مفید واقع شوند.

بعد از مشاهده علائم وابستگی شدید، باید به روانشناس مراجعه کرد.

روانشناسان به شخص درگیر با DPD کمک می‌ کنند تا درک بهتری از وضعیت خود داشته باشد.

روانشناسان راه و روش هایی نیز برای بهبود عزت نفس و ایجاد ارتباط سالم با دیگران به فرد یاد می‌ دهند.

گام بعدی درمانگران، استفاده از روش‌های شناختی–رفتاری یا به اصطلاح CBT است که باعث افزایش عزت نفس مراجعه کننده می‌ شود.

فراموش نکنید که این شیوه درمانی باید در کوتاه مدت استفاده شود زیرا تکرار دوره باعث وابستگی بیمار به درمانگر می شود.

علت بروز اختلال شخصیت وابسته

همه والدین موظفند که از دوران کودکی برای شکل‌ گیری شخصیت فرزندان خود تلاش مستمر را در پیش بگیرند.

با مثبت‌ اندیشی و مطالعه بیشتر روابط خوبی را با فرزندان خود برقرار نمایند.

به یاد داشته باشید که اگر افراد در خانواده به ویژه در دوران کودکی و نوجوانی مورد توهین قرار بگیرند یا روابط توهین آمیز را تجربه کرده باشند، امکان ابتلا به اختلال شخصیت وابسته در بزرگسالی برای آنها افزایش پیدا می‌ کند.

از طرفی کودک آزاری یا بی‌ توجهی به خواسته کودکان به مرور زمان باعث ایجاد اختلال شخصیت وابسته در آنها می شود.

کودکان سعی می‌ کنند برای جلب محبت بیشتر به دیگر افراد روی آورند.

به نوعی این کار در ذهن آنها مثبت و موثر بوده و تا سالیان طولانی اگر این رویه ادامه پیدا کند، در بزرگسالی شخصیتی بی‌ ثبات و وابسته خواهند داشت.

از دیگر عوامل موثر بر بروز اختلال شخصیت وابسته باید به بیماری‌ های تهدید کننده اشاره کرد.

گاهی اوقات ممکن است افراد در کودکی با اختلالاتی مواجه شوند که عدم رسیدگی و درمان آنها زندگی فرد را در آینده تحت تاثیر قرار می‌ دهد.

ناگفته نماند که چنین اختلالاتی عموماً جنبه ارثی و ژنتیکی دارند.

اگر این مسئله در افراد خانواده وجود داشته باشد، دیگر افراد نیز ممکن است در آینده در معرض چنین اختلالی قرار بگیرند و سلامت روانی آنها را تهدید می‌ کند.

واکنش فردی با شخصیت وابسته به پایان رابطه

اگر در اطراف خود فردی را دارید که مبتلا به اختلال شخصیت وابسته است، تعجب نکنید اگر شاهد شروع خیلی زود هنگام رابطه جدید وی بعد از یک شکست عشقی بزرگ بوده‌اید.

زمانی که یک رابطه نزدیک و صمیمی پایان می‌ یابد، افراد مبتلا به این اختلال ممکن است فوراً به دنبال رابطه دیگری برای دریافت مراقبت و حمایت از خود باشند.

این افراد معمولا ترس از دست دادن، رها شدن و از دست دادن فرد ایمن خود دارند.

در بسیاری موارد به دلیل اینکه فقط دنبال یک حامی و مراقبت کننده هستند، انتخاب درستی نمی‌ کنند.

رفتارهای چسبنده و وابسته این افراد برای طرف مقابل به شدت آزاردهنده می باشد.

اصلی‌ ترین دلیل شکست در رابطه آنها همین موضوع است.

ازدواج با شخصیت وابسته

شخصیت‌ های وابسته آماده پذیرفتن هر نوع سوءرفتار از سوی دیگران هستند.

اگر همسر فرد مبتلا، شخصی سلطه‌جو باشد، ممکن است به سوءاستفاده‌های جسمی از آن‌ها روی بیاورد.

در صورتی که والدین خود بیمار، افراد سلطه‌گری باشند، امکان دارد به‌طور ناخواسته این رفتار را در فرزند خود تقویت کنند.

حتی اگر همسر بیمار، فرد ظالمی نباشد، باز هم رابطه به‌خاطر وابستگی بیش از حد فرد مبتلا و عدم مسئولیت‌پذیری او دچار مشکلات بسیاری می شود.

مطالعه بیشتر  درمان اختلال واژینیسموس

زندگی کردن با فرد وابسته

ممکن است فکر کنید زندگی با یک فرد وابسته، بسیار جذاب و شیرین می باشد و بدون توجه به ویژگی‌های دیگر فرد با او وارد رابطه شوید.

باید بدانید که این رابطه آسیب‌های زیادی به شما می زند و در آخر برای شما اذیت کننده خواهد بود.

در واقع فرد وابسته قدرت احساسی این موضوع را ندارد که به شما اجازه دهد مکان و زمان مخصوص خود را داشته باشید.

این موضوع باعث ناراحتی شما شده و باعث می‌شود در عذاب به سر ببرید.

قرار دادن حد و مرز در رابطه باعث می‌شود که فرد بیمار بیشتر به شما نیاز پیدا کند.

این چرخه منفی بسیار آزاردهنده خواهد شد.

به عبارتی فرد بیمار، مهارت و احساسی نسبت به خودش برای اینکه همسر خوبی در رابطه باشد، در خود نمی‌بیند.

روش‌های تشخیص شخصیت وابسته

ابتدا یک معاینه فیزیکی توسط روانشناس برای تشخیص شخصیت وابسته انجام می‌شود.

تا بفهمد آیا بیماری دیگری می‌تواند باعث بروز این علائم شود یا خیر.

روانشناس سوالاتی درباره احساسات و نگرانی‌های فرد و سابقه مشکلات روانی فرد در گذشته از او می‌پرسد.

برای تشخیص DPD، یک روانشناس به دنبال پنج مورد از معیارهای تشخیصی خواهد بود.

درواقع اگر فردی 5 مورد از علائم زیر را داشته باشد، احتمالا به اختلال شخصیت وابسته مبتلا است. این عوامل عبارت‌اند از:

• ترس فراگیر و غیرواقعی از رها شدن
• احساس اضطراب یا درماندگی در هنگام تنهایی
• ناتوانی در مدیریت مسئولیت‌های زندگی بدون کمک گرفتن از دیگران
• مشکلات در اظهارنظر به دلیل ترس از دست دادن حمایت یا تایید
• انگیزه قوی برای دریافت حمایت از دیگران
• مشکل در تصمیم‌گیری‌های روزمره بدون نظر یا اطمینان از جانب دیگران
• مشکل در شروع یا تکمیل پروژه‌ها به دلیل عدم اعتمادبه‌نفس یا توانایی تصمیم‌گیری
• اصرار به جستجوی یک رابطه جدید

تاثیر اختلال شخصیت وابسته بر دیگران

نیازی به گفتن نیست که مواجهه روزانه با چنین علائمی می تواند برای شما و اعضای خانواده تان طاقت فرسا باشد.

فرد مبتلا به DPD زمان و انرژی اطرافیان خود را به دلیل نیازهای خود صرف می کند، شما نیز نیازهایی دارید، اما به دلیل مراقبت از فرد مورد نظر باید آنها را نادیده بگیرید.

زمانی که فردی از اختلال شخصیت وابسته رنج می برد، به دلیل وضعیت نابرابر دو طرف، رابطه او با همسرش تیره می شود.

وقتی وارد یک رابطه می شویم، همه ما انتظار داریم که مسئولیت ها بین دو نفر تقسیم شود، اما وقتی مسئولیت‌های ناخواسته‌ای بر دوش کسی گذاشته می‌ شود، باعث می‌ شود که او احساس بهره‌کشی کند، در نتیجه او همیشه عصبانی یا ناامید است.

برخی از افراد مبتلا به اختلال شخصیت وابسته نمی توانند خانواده جداگانه ای برای خود تشکیل دهند.

دلیل این شکست این است که رفتارهای نیازمند و وابسته آنها باعث دور شدن شریک زندگی آنها از آنها می شود.

در نتیجه، آنها ممکن است به والدین یا خواهر و برادر خود برای کمک به تصمیم گیری و مدیریت زندگی خود تکیه کنند.

خانواده او باید از نظر روحی و مالی از فرزند خود حمایت کنند، این چرخه منجر به نارضایتی شریک زندگی فرد می شود.

احساس شرم و نقص در فرد مبتلا به اختلال شخصیت وابسته عمیق تر می شود و یافتن اعتماد به نفس لازم برای اثبات استقلال دشوارتر می شود.

اختلال شخصیت وابسته نیز می تواند روابط والدین و فرزند را مختل کند، یک کودک در هر سنی برای راهنمایی و حمایت به مادر و پدرش نگاه می کند، اما وقتی والدینی DPD دارند، خطوط اختیارات و مسئولیت ها مبهم می شود.

به جای اینکه کودک به والدین تکیه کند، والدین ممکن است به کودک تکیه کنند. این تغییر نقش ها می تواند مانع رشد طبیعی کودک شود. او برای چنین کارهایی آماده نیست. تغییر نقش شکل ظریفی از غفلت کودک است.

عوارض ابتلا به اختلال شخصیت‌ وابسته

زمانی که افراد با علائم اختلال شخصیت وابسته به پزشک مراجعه می‌ کنند.

متخصصان فاکتورهای مختلف را ارزیابی کرده تا متوجه شوند که آیا افراد با این اختلال مواجه هستند یا خیر.

عموماً افراد مبتلا به شخصیت وابسته عوارض و مشکلاتی از جمله ترس‌ های غیر واقعی را تجربه می‌ کنند.

البته این ترس‌ ها عموماً از روابط عاطفی است که تجربه می‌ کنند.

همچنین در کنار اضطراب و درماندگی و فکر تنها ماندن، افراد در روابط عاطفی با مشکل برخورده و ممکن است این حالات باعث آزار و اذیت فرد مقابل شود.

افراد مبتلا به شخصیت وابسته عموماً نیاز به حمایت دیگران دارند.

در غیر این صورت کاهش اعتماد به نفس و عدم تصمیم گیری کیفیت زندگی آنها را تا حد ممکن کاهش داده و به مرور زمان با حس تنهایی، پوچی و بی‌ ارزش بودن مواجه می شوند.

در پی ابتلا به این اختلال و پدیدار شدن عوارض جانبی آن افراد برای داشتن آرامش روانی بیشتر به مصرف مواد مخدر روی آورده.

ممکن است در پی این اختلالات مشکلاتی از جمله افسردگی، اضطراب و حتی فوبیا نسبت به محیط پیرامون را تجربه کنند.

از آنجایی که افراد مبتلا به اختلال شخصیت وابسته همواره به دیگران احتیاج پیدا می‌ کنند.

ممکن است در صورت تنها ماندن به خود آسیب رسانده و با مشکلاتی از جمله خودکشی روبرو می شوند.

ناگفته نماند که این افکار آنقدر برای افراد کوچک شمرده می شود که از انجام آن هیچ گونه ترس و واهمه‌ ای ندارند.

تا زمانی که درمان‌ های تخصصی انجام نشود، این عوارض با فرد همراه است.

تمامی افراد مبتلا به اختلال شخصیت وابسته به مرور زمان با تشدید این عارضه مواجه شده و اگر شرایط برای درمان و کنترل آن انجام نشود عواقب جبران ناپذیری را در پی دارد.

متخصصان می‌ توانند با انجام مشاوره و گاهاً دارو درمانی چنین عارضه‌ ای را تحت کنترل درآورده تا نهایتاً وضعیت روانی فرد به حالت متعادل بازگردد.

آیا می‌ توان از اختلال شخصیت وابسته جلوگیری کرد؟

امکان دارد پیشگیری از ابتلا به شخصیت وابسته امکان‌پذیر نباشد، اما بسیاری از افراد مبتلا با شرکت در جلسات روان‌درمانی می‌ توانند روش‌های مؤثر برای استقلال یافتن در انتخاب‌های زندگی خود و کنار آمدن با شرایط دشوار را بیاموزند.

پرورش ساختار شخصیتی فرآیندی پیچیده‌ می باشد که هر چه از سنین پایین‌تر شروع ‌شود، موفقیت آن بیشتر خواهد بود.

روان‌درمانی با هدف تغییر شخصیت، هر چه زود‌تر شروع شود، موفق‌تر خواهد بود.

چرا‌ که در سنین کمتر، بیمار به‌میزان بیشتری تحت تأثیر تغییرات قرار می‌گیرد و رابطه قوی‌تری میان درمانگر و بیمار به‌وجود می‌ آید.

داشتن روابط سالم در خانواده تا حدود زیادی از بروز این اختلال در افراد جلوگیری خواهد کرد.

افرادی و کودکانی که با خانواده خود رابطه گرم و نزدیکی دارند، کتر از دیگر افراد به این اختلال دچار می شوند.

برای پیشگیری از اختلال شخصیت وابسته باید در صورت مشاهدهخ اولین علائم بیماری، با پزشک مشورت کرده تا مراحل درمان را طی کنید و از پیشرفت آن جلوگیری کنید.

کودکان یا افرادی که در خانواده و نزدیکان آن‌ها، سابقه این اختلال هست، گاها باید تحت مراقبت و معاینه کارشناسان سلامت روان قرار گرفته تا در صورت وجود علائم مشابه، فرآیند درمان آن‌ها زودتر شروع شود.

درمان و کنترل شخصیت وابسته

افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، می توانند از کارشناس سلامت روان کمک بگیرند.

روان درمانی پویشی برای درمان شخصیت وابسته

روان درمانی پویشی یکی از درمان های بالقوه موثر برای اختلالات شخصیت وابسته است.

هدف درمان این است که به فرد کمک کند تا بفهمد چگونه تجربیات گذشته، به ویژه تجربیات دوران کودکی، بر رفتار امروز او تأثیر می گذارد.

بعد از رابطه با درمانگر به عنوان ابزاری برای درمان و تمرین روابط سالم تر استفاده می شود.

درمان روان پویشی می تواند بینش قابل توجهی از اختلال (DPD) ارائه دهد و به فرد کمک کند تا با احساس وابستگی خود کنار بیاید.

درمان شناختی رفتاری

کنترل و درمان این اختلال توسط روان درمان، مانند درمان شناختی ـ رفتاری قابل انجام است.

این مراقبت و درمان راه های جدیدی را برای مدیریت بحران و شرایط سخت به فرد می آموزد.

نکته قابل توجه این است که برای رسیدن به حال بهتر دوره های روان درمانی و CBT ممکن است کمی زمان ببرد.

کارشناس سلامت روان با استفاده از روان درمانی و CBT به فرد کمک می کند تا اعتمادبه نفسش را افزایش دهید.

کارشناس سلامت روان تلاش می کند تا فرد فعال تر و متکی به خود شود.

همچنین او درباره یافتن روابط مثبت بیشتر با شما صحبت خواهد کرد.

رابطه معنادار و مثبت، باعث ایجاد اعتماد به نفس در فرد مبتلا می شود.

این نوع روابط به او کمک می کند بر برخی از علائم اختلال شخصیت غلبه کنید.

درمان شخصیت وابسته با دارو درمانی

ممکن است در درمان اختلال شخصیت وابسته از داروهای خاصی استفاده شود که مهمترین آنها داروهای ضد افسردگی هستند.

علاوه بر داروهای درمانی که در درمان برخی از علائم جسمی مانند علائم گوارشی، اختلالات ریتم قلب و … استفاده می شود.

در اینجا شایان ذکر است که دادن داروهای درمانی به افراد مبتلا به اختلال شخصیت وابسته باید با احتیاط کامل انجام شود، زیرا برخی از داروهای تجویز شده معمولاً مورد سوء استفاده قرار می گیرند، به ویژه زمانی که موارد شدید ناراحتی عصبی دارند. .

امکان دارد کارشناسان داروهایی اعم از داروهای افسردگی مانند فلوکسیتین و یا داروهای آرام بخش مانند آلپرازولام تجویز کنند.

چه رابطه ای بین شخصیت وابسته با شخصیت مرزی وجود دارد؟

تحقیقات در باره اختلالات شخصیت محدود می باشد.

برخی تحقیقات نشان داده اند که اختلال شخصیت وابسته با اختلال هویت مرزی (BPD) مرتبط است.

با این موضوع که در گروه های مختلفی قرار دارند، اما میزان همبودی بین این دو اختلال حدود ۲۰ درصد تخمین زده شده است.

علت آن ممکن است به دلیل شباهت برخی از علائم در هر یک از آنها باشد.

حساسیت به انتقاد و طرد شدن یکی از بزرگترین ویژگی های یک بیمار با شخصیت وابسته می باشد، البته بیمار با شخصیت مرزی احساس می کند.