تفاوت rTMS و dTMS در چیست؟

برای درمان بخش گسترده ای از اختلالات روانی و عصبی پزشکان از تجهیزات نوین و درمان های تکنیکی استفاده می کنند که از مهمترین آنها باید به rTMs و dTMs اشاره کرد.

این روش ها هر کدام برای تحریک مغناطیسی مغز استفاده می‌شوند، روش rtms تمرکز بیشتری تحریکات سطحی و موضعی تر دارد که در نواحی خاصی از مغز صورت می پذیرد.

dtms نسخه پیشرفته تر است که با کویل های خاص می توان نواحی عمیق تر مغز را تحریک کرد.

هر دو این روش ها در جایگاه خود تحولی گسترده و عظیم در تشخیص و درمان بیماری های مغزی هستند.

در ادامه بیشتر به تفاوت rTMS و dTMS می پردازیم پس با ما همراه باشید.

برای اینکه تفاوت و تمایز اصلی روش آر تی ام اس و دی تی ام اس را به عنوان دو تکنولوژی برای تحریک مغزی بدانید باید تعریف هر کدام از آنها را جداگانه مطالعه کنید.

rTMS چیست؟

تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال با پالس های تکراری باعث میشود تا افراد بتوانند پالس های لازم را به قشر سطحی مغز هدایت نمایند.

اثر اصلی دستگاه rTMs، تنظیم فعالیت موضعی نورون ها است و معمولا عمق آن حدود ۱ الی ۲ سانتی متر تخمین زده می‌شود.

به طور کلی آر تی ام اس با توجه به پالس های تکراری که دارد برای تنظیم دقیق ناحیه مشخصی از مغز کاربردی می باشد.

dTMS چیست؟

تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال با پالس های عمیق یا همان dtms به گونه ای طراحی می‌شود که میدان وسیع تر و عمیق تری از بخش های مختلف مغز را هدف قرار دهد.

اثر دی تی ان اس سبب تعدیل در شبکه های قشری و عمیق مغز میشود و عمق اثر آن حدودا ۶ سانتی متر در نظر گرفته می‌شود.

معمولا این نوع تحریک مغناطیسی برای اختلالاتی مناسب است که در مدارهای عمیق مغز اتفاق می افتد.

به طور کلی نوع پالس در آر تی ام اس متمرکز و تکراری است در حالی که در دی تی ام اس تکراری بودن پالس ها حتمی است اما منطقه گسترده تری را پوشش می دهد.

تحریک مغناطیسی مغز

تحریک مغناطیسی مغز یکی از روش های نوین و غیرتهاجمی در حوزه نورولوژی و روانپزشکی است که با استفاده از میدان های مغناطیسی، فعالیت بخش های مشخصی از مغز را تعدیل می کند.

این روش برخلاف جراحی های مغزی، بدون ایجاد برش یا نیاز به بیهوشی انجام می شود و می تواند در برخی اختلالات روانی و عصبی به عنوان بخشی از برنامه درمانی مورد استفاده قرار گیرد.

از شناخته شده ترین روش های تحریک مغناطیسی مغز می توان به تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال تکراری یا rTMS و تحریک مغناطیسی عمیق مغز یا dTMS اشاره کرد.

در rTMS، میدان مغناطیسی با استفاده از یک کویل روی پوست سر اعمال می شود و معمولا امکان هدف گیری دقیق نواحی مشخصی از قشر مغز را فراهم می کند.

dTMS نیز با استفاده از طراحی متفاوت کویل، میدان مغناطیسی را در نواحی گسترده تر و برخی ساختارهای عمیق تر مغز ایجاد می کند.

انتخاب روش مناسب به نوع بیماری، ناحیه هدف، شدت علائم و شرایط هر فرد بستگی دارد.

تحریک مغناطیسی مغز ممکن است در درمان برخی اختلالات خلقی، افسردگی، وسواس، بعضی مشکلات عصبی و سایر شرایط مشخص کاربرد داشته باشد.

تعداد جلسات و تنظیمات دستگاه نیز برای همه افراد یکسان نیست و باید بر اساس پروتکل درمانی تعیین شود.

آشنایی با انواع تحریک مغزی، کاربردها، مزایا، محدودیت ها و عوارض احتمالی می تواند به انتخاب آگاهانه تر روش درمان کمک کند.

مقایسه rTMS و dTMS

در ادامه به تفاوت های این دو روش می پردازیم:

 عمق نفوذ در بافت مغز

اگر بخواهید مقایسه دقیقی در مورد روش آر تی ام اس و دی تی ام اس داشته باشیم باید بدانید که هر دو این روش ها با امواج مغناطیسی کار می کنند تا بتوانند فعالیت قسمت خاصی از مغز را تنظیم کنند.

تفاوت بین آر تی ام اس و دی تی ام اس این است که نفوذ امواج مغناطیسی چقدر باید باشد که بر اساس انتخاب پزشک می توان از این روش ها برای عمق متفاوت و گستردگی در مغز استفاده نمود.

اگر بخواهیم مهمترین تفاوت این دو روش را با هم مطرح کنیم باید بدانید که عمق نفوذ آر تی ام اس حدودا ۲ سانتی متر است که برای لایه های سطحی مغز استفاده می‌شود در حالی که دی تی ام اس به لایه های عمیق تر مغز می رسد و تا حدود ۴ تا ۶ سانتی متر نفوذ دارد.

دقت هدف‌گیری

اگر بخواهیم در مورد دقت در هدف گیری این روش های درمانی صحبت کنیم باید بدانید که روش آر تی ام اس دقت بسیار زیادی دارد و می تواند یک نقطه از مغز را مشخص کرده و مورد هدف قرار می دهد.

این مسئله در مورد دی تی ام اس نیز صدق می کند با این تفاوت که در دی تی ام اس پوشش وسیع تری اتفاق می افتد و در حالی که پزشک می تواند چند ناحیه مرتبط را همزمان تحت تاثیر قرار دهد.

اگر بخواهیم تشبیه ساده ای از عملکرد این دو روش در هدف گیری داشته باشیم باید rtms را یک نقطه لیزری در نظر گرفت و dtms را نورافکن دانست که هر کدام از آنها با توجه به دقت متفاوتی که دارند کاربردهای مختلفی هم خواهند داشت.

پروتکل‌های درمانی

در مورد پروتکل درمانی روش rtms و dtms باید بدانید که تعداد جلسات درمان در این دو روش با یکدیگر متفاوت است، اما معمولا پزشکان تعداد جلسات را بر اساس شرایط بیمار در نظر می گیرند.

معمولا این روش ها ممکن است بین ۲۰ تا ۳۰ جلسه تکرار شود و تا زمانی ادامه پیدا می کند که بیمار بهبودی نسبی را تجربه کند، دقت داشته باشید که تعداد دقیق جلسات توسط متخصص حاذقی مانند دکتر شیرزاد خیراندیش مشخص می شود.

در روش rtms هر جلسه درمان حدود ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول می کشد و در روش dtms این مدت زمان کوتاه تر است و ۱۵ تا ۲۵ دقیقه خواهد بود.

از آنجایی که در روش دی تی ام اس شدت تحریک بالاتر است معمولا تایم هر جلسه کوتاه تر می باشد.

در مورد فرآیند انجام آر تی ام اس شدت و الگوی تحریک آن باید بدانید که معمولا شدت متوسطی دارد و تحریک به صورت نقطه ای صورت می پذیرد.

اگر از فرکانس بالای آر تی ام اس استفاده شود باعث افزایش فعالیت مغز شده و از فرکانس پایین برای کاهش فعالیت مغز استفاده می کنند.

تفاوت اصلی در مورد آر تی ام اس و دی تی ام اس در این روش این است که دی تی ام اس شدت بالاتری دارد و تحریک عمیق و گسترده ای انجام می دهد.

این مسئله وجود دارد که هر دو روش قابل تنظیم هستند و هر الگویی که مورد استفاده قرار بگیرد کاملا استاندارد و کنترل شده می باشد.

مزایا rTMS و dTMS

از مزیت های مهم تحریک مغناطیسی تکراری یا آر تی ام اس باید به دقت بالا در هدف گیری اشاره کرد.

با این روش می توان نواحی خاص قشر مغز را به طور دقیق تحریک کرد، همچنین می توان فرکانس های آن را تنظیم نمود و بر اساس مشکل بیمار شدت و ناحیه تحریک را شخصی سازی کرد.

تحمل بالاتر بیماران باعث می‌شود تا هنگام استفاده از آر تی ام اس حس درد و ناراحتی در پوست سر بسیار محدود باشد، ضمن اینکه این دستگاه نسبت به سایر روش های متنوع تر هزینه کمتری در پی داشته و در اکثر کلینیک ها در دسترس می باشد.

آر تی ام اس به عنوان یک روش درمانی با هدف بهبود افسردگی، اضطراب میگرن و دردهای مزمن استفاده میشود و برای بیماری های سطحی و خفیف کاربرد شایانی دارد.

از مزیت های دی تی ام اس نیز باید به نفوذ بیشتر میدان مغناطیسی اشاره کرد که می تواند عمق بیش از ۴ تا۶ سانتی متر در مغز را هدف قرار دهد.

در دی تی ام اس پوشش شبکه های گسترده مغزی اتفاق می افتد که با خلق و خو وسواس مرتبط هستند.

اثربخشی بالاتر این روش درمانی باعث میشود تا اگر افراد به مقاومت درمان دارویی مبتلا هستند بتوانند به نتایج قابل قبول از درمان دست پیدا کنند.

جلسات دی تی ام اس کوتاه تر است و پاسخ دهی به درمان سریع تر اتفاق می افتد.

محدودیت های rTMS و dTMS

اگر بخواهیم در خصوص محدودیت های این دو روش درمانی صحبت کنید باید بدانید که آر تی ام اس عمق نفوذ مغناطیسی زیادی ندارد و فقط می تواند قشر مغز را هدف قرار دهد، ضمن اینکه این تکنیک درمانی اثر محدود در اختلالاتی دارد که منشا آنها شبکه های عمیق هستند.

پزشکان معتقدند که پاسخ به درمان در بیمارانی که مقاومت به درمان پیدا می کنند با این روش کمتر است.

از محدودیت های دی تی ام اس باید به پیچیدگی کویل و فناوری عمیق آن اشاره کرد و همین مسئله باعث میشود تا هزینه درمان برای افراد افزایش پیدا کند.

برخی از افراد در پروسه درمان با دی تی ام اس ناراحتی زیادی را تجربه می کنند و در جلسات اول حس ضربه یا افت فشار باعث ناراحتی شخص می‌شود.

این دستگاه قابلیت پروتکل های از پیش تعیین شده دارد به همین دلیل تنظیم دستی در آن کمتر اتفاق می افتد.

به طور کلی پزشکان محدودیت اصلی دی تی ام اس را دقت مکانی کمتر نسبت به آر تی ام اس می دانند.

درمان با rTMS و dTMS

درمان با rTMS و dTMS از روش های غیرتهاجمی تحریک مغزی است که در برخی اختلالات روانپزشکی و نورولوژیک مورد استفاده قرار می گیرد.

هر دو روش با ایجاد میدان مغناطیسی و اعمال آن از طریق کویل مخصوص روی سر، فعالیت عصبی نواحی هدف را تعدیل می کنند، اما نوع کویل، نحوه توزیع میدان و محدوده بافتی که تحت تاثیر قرار می گیرد در آنها متفاوت است.

rTMS یا تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال تکراری، معمولا برای هدف گیری دقیق تر نواحی مشخص قشر مغز استفاده می شود و امکان تنظیم پارامترهایی مانند فرکانس و شدت تحریک را فراهم می کند.

dTMS با بهره گیری از کویل های تخصصی، میدان مغناطیسی گسترده تری ایجاد می کند و برای تاثیرگذاری بر شبکه هایی که در عمق بیشتری قرار دارند نیز طراحی شده است.

بنابراین نمی توان گفت dTMS در همه شرایط بهتر از rTMS است و انتخاب میان این دو روش باید بر اساس تشخیص و شرایط بیمار انجام شود.

درمان با rTMS و dTMS معمولا به صورت جلسات متعدد انجام می شود و تعداد و مدت جلسات به نوع اختلال، پروتکل درمانی و پاسخ فرد بستگی دارد.

این روش ها در برخی موارد افسردگی، وسواس و دیگر اختلالات مشخص مورد استفاده قرار می گیرند.

شناخت تفاوت rTMS و dTMS، کاربردهای هر روش، نحوه انجام جلسات، مزایا، محدودیت ها و عوارض احتمالی به بیماران کمک می کند تا با آگاهی بیشتری درباره گزینه های تحریک مغزی تصمیم بگیرند.

سوالات متداول

تفاوت rTMS و dTMS چیست؟

مهم ترین تفاوت این دو روش در نوع کویل، الگوی میدان مغناطیسی و محدوده و عمق تحریک است.

rTMS معمولا برای هدف گیری دقیق تر نواحی قشری استفاده می شود، در حالی که dTMS می تواند الگوی تحریک گسترده تر و دسترسی به ساختارهای عمیق تر را فراهم کند.

rTMS بهتر است یا dTMS؟

هیچ کدام را نمی توان به طور کلی برای همه بیماران بهتر دانست.

انتخاب بین rTMS و dTMS به نوع اختلال، ناحیه مورد نظر برای تحریک، پروتکل درمانی و شرایط فرد بستگی دارد.

آیا dTMS از rTMS قوی تر است؟

dTMS برای ایجاد میدان مغناطیسی با الگوی متفاوت و هدف قرار دادن نواحی عمیق تر طراحی شده است، اما نمی توان صرفا بر اساس «قوی تر بودن» یکی را برتر از دیگری دانست.

عمق نفوذ rTMS و dTMS چقدر است؟

عمق تحریک به نوع دستگاه، کویل، محل قرارگیری آن و سایر پارامترهای درمانی بستگی دارد.

به همین دلیل، بهتر است از بیان یک عدد ثابت به عنوان عمق نفوذ تمام دستگاه های rTMS یا dTMS خودداری شود.

تعداد جلسات rTMS و dTMS چقدر است؟

تعداد جلسات ثابت نیست و بر اساس نوع اختلال، شدت علائم، پروتکل انتخاب شده و پاسخ بیمار تعیین می شود.

بنابراین نمی توان یک تعداد جلسه مشخص را برای تمام افراد در نظر گرفت.

آیا rTMS و dTMS عوارض دارند؟

هر دو روش می توانند عوارضی ایجاد کنند که معمولا خفیف و موقتی هستند.

احساس ناراحتی یا تحریک پوست سر و سردرد از عوارض احتمالی هستند.

نوع و شدت عوارض به روش، محل تحریک و شرایط فرد بستگی دارد.

آیا rTMS و dTMS دردناک هستند؟

این روش ها معمولا به عنوان درمان های غیرتهاجمی شناخته می شوند، اما هنگام تحریک ممکن است فرد احساس ضربه های خفیف، فشار یا ناراحتی در پوست سر داشته باشد.

میزان این احساس بین افراد متفاوت است.

آیا dTMS برای افسردگی مقاوم به درمان استفاده می شود؟

بسته به دستگاه، پروتکل و شرایط بیمار، dTMS می تواند یکی از گزینه های درمانی در برخی موارد افسردگی باشد.

تصمیم گیری درباره مناسب بودن آن باید بر اساس ارزیابی متخصص انجام شود.

آیا می توان rTMS و dTMS را همزمان انجام داد؟

ترکیب یا جایگزینی این روش ها به شرایط بیمار و هدف درمان بستگی دارد و نباید بدون تعیین پروتکل تخصصی انجام شود.

آیا rTMS و dTMS جایگزین داروهای روانپزشکی هستند؟

لزوما خیر. این روش ها ممکن است در برخی بیماران به عنوان درمان مستقل یا در کنار سایر روش های درمانی مورد استفاده قرار گیرند.

تصمیم درباره ادامه یا تغییر دارو باید توسط پزشک انجام شود.